|
Kėtu
ėshtė njė listė e pjesshme e arsyeve se pse vdekja e Jezusit nė
kryq nuk do tė mund tė shėrbente si sakrificė e vlefshme dhe
secila nga kėto arsye do ta nxjerrė njė sakrificė tė tillė si
tė papranueshme pėr qėllimin e shėlbimit nga mėkati.
Duke
pasur parasysh se nė kohėn e vdekjes (sė supozuar sh.p.) tė
Krishtit, Tempulli i Dytė ishte si i tillė akoma nė Jeruzalem dhe
duke e ditur se Bibla Hebraike ishte akoma nė fuqi si shkrim i
shenjtė, kėtu janė arsyet e jovaliditetit tė sakrificės sė
ofruar:
1.
Bibla hebraike kėrkon qė rituali i sakrificės tė jetė i udhėhequr
nga Prifti (Levitiku Kapitujt 1-7), ndėrsa sipas Dhiatės sė Re
Jezusi ishte kryqėzuar nga ushtarėt Romakė (Mateu 27:35;
Marku 15:24; Luka 23:33; Gjoni 19:18, 23).
2.
Bibla hebraike kėrkon qė gjaku i sakrificės sė mėkatit tė spėrkatet
nga Prifti nė vellin e shenjtėrores dhe nė altarin e Tempullit (psh
Levitiku 4:5-6) dhe nuk ka ndonjė dėshmi nė Dhiatėn e Re se kjo
ėshtė bėrė kėshtu.
3.
Bibla hebraike kėrkon qė sakrifica pėr mėkat tė jetė pa ndonjė
defekt apo cen fizik (psh Levitiku 4:3), ndėrsa sipas tė dhėnave
tė Dhiatės sė Re Jezusi ishte rrahur, fshikulluar dhe tėrhequr
zvarrė nė tokė para se tė kryqėzohej (Mateu 26:67,
27:26, 30-31; Marku 14:65, 15:15-20; Luka 22:63; Gjoni 18:22, 19:1,
3). Pėr mė tepėr si njė Hebre nga lindja, Jezusi ishte rrethprerė
tetė ditė pas lindjes, ritual ky qė le shenjė (vula e besėlidhjes).
Sipas Dhiatės sė Re rrethprerja ėshtė e barasvlershme me
gjymtimin (Filipianėve 3:2, Galatasve 5:12).
4. Bibla hebraike kėrkon qė sakrifica e Pashkės, e cila duhet tė
jetė njė qengj mashkull, tė sakrifikohet nė baza individuale (pėr
shtėpi) (Numrat 28:22), dhe jo si sakrificė pėr tėrė bashkėsinė;
ndėrsa sipas Dhiatės sė Re vdekja e Jezusit (e sqaruar si
sakrificė pėr mėkatet) i shleu mėkatet e tėrė njerėzimit
(Romakėve 6:10; Hebrenjve 9:12, 10:10, 10:18).
5.
Bibla hebraike na tregon se Qengji i Pashkės nuk ishte diēka qė
ofrohej pėr largimin e mėkateve porse ishte njė ofrim komemorativ/festiv
(shiko pikėn nėn 4 dhe nėn 6 gjithashtu). Njė kohė mė e pėrshtatshme
pėr sakrificėn e mėkatit do tė ishte Jom Kipuri (Dita e Shėlbimit;
Numrat 29:11 [sakrifica individuale pėr mėkatin qengj mashkull];
Levitiku 16:15 [sakrifica e pėrbashkėt pėr mėkatin qengj
mashkull]).
6.
Bibla hebraike kėrkon qė Qengji i sakrifikuar i Pashkės tė piqet
dhe tė hahet, ndėrsa gjaku i tij tė pėrdoret pėr tė shenjuar
shalkat dhe arkitraun e shtėpive (Eksodi 12:7-8) mirėpo nuk ka
asnjė tė dhėnė nė Dhiatėn e Re se diēka e tillė ka ndodhur (qė
tė mos sugjerohet se Krishterimi promovon kanibalizėm).
7.
Bibla hebraike deklaron se sakrifica e ofruar pėr mėkate do tė
mund tė shlyejė vetėm mėkatet e paqėllimta me disa pėrjashtime
tė vogla siē thuhet tek Levitiku 5:1-6, 20-26 (Levitiku 6:1-7 nė
Biblėn e Krishterė) (psh Numrat 15:27-31).
8.
Bibla hebraike mėson se kurbanet mund tė shėlbojnė vetėm mėkatet
e kryera para sakrifikimit tė ofruar; asnjė sakrificė nuk mund tė
shlyejė mėkatet e bėra pasi qė tė jetė ofruar kurbani kėshtu
qė asnjė sakrificė nuk mundet kurrė tė shėlbojė njerėzit e
lindur pasi qė ajo sakrificė ėshtė ofruar (psh Levitiku 1-7).
Pra, edhe po qe se do tė ishte e vėrtetė se Jezusi ishte njėfarė
super-kurbani i cili shleu tė gjitha mėkatet e njerėzimit, nė atė
rast ai do tė shlyente sipas Biblės hebraike vetėm mėkatet e
kryera para vdekjes sė tij dhe jo mėkatet e kryera pas vdekjes sė
tij apo tė njerėzve tė lindur pas kėsaj.
9.
Bibla hebraike nė mėnyrė tė rreptė e ndalon shlyerjen e mėkatit
tė dikujt nga dikush tjetėr (psh Dalja 32:31-35; Numrat 35:33;
Ligji i Pėrtėrirė 24:16; II Mbretėrit 14:6; Jeremia 31:29 [30 nė
Biblėn e Krishterė]; Ezekieli 18:4, 20; Psalmet 49:7).
10.
Bibla hebraike rreptėsishtė e ndalon sakrifikimin e njerėzve (psh
Levitiku 18:21, 24-25; Ligji i Pėrtėrirė 18:10; Jeremia 7:31;
19:5; Ezekieli 23:37, 39)
Thjeshtė
ėshtė ēuditėse se si shumė njerėz e besojnė atė me ēka
priftėrinjtė e tyre i ushqejnė ata, dhe se si Dhiata e Re i
kundėrvihet mėsimeve tė Biblės hebraike.
Autori ėshtė mjek i pensionuar dhe
praktikues i Judaizmit.
|
